PGB Wmo: zo regel je hulp van de gemeente zelf

Wil je thuis blijven wonen, maar lukt dat niet meer helemaal zonder hulp? Dan kun je bij je gemeente terecht voor ondersteuning via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Denk aan hulp in het huishouden, begeleiding, dagbesteding of af en toe logeeropvang zodat je mantelzorger even rust krijgt. Die hulp kun je laten regelen door de gemeente, maar je kunt ook kiezen voor een PGB via de Wmo: een persoonsgebonden budget waarmee je zelf bepaalt wie je helpt, wanneer en hoe.

In dit artikel lees je voor welke hulp een PGB Wmo bedoeld is, aan welke voorwaarden je moet voldoen, hoe de aanvraag loopt en wat je zelf betaalt.

Let op: elke gemeente werkt de Wmo zelf uit in een verordening en beleidsregels. Wat er precies mag, welke tarieven gelden en welke formulieren je nodig hebt, verschilt dus per gemeente. Dit artikel geeft overzicht, geen juridisch advies. Check je eigen situatie altijd bij het Wmo-loket van je gemeente of bij een (gratis) onafhankelijke cliëntondersteuner.

Wat is een PGB Wmo?

De Wmo regelt ondersteuning van de gemeente voor mensen die zelfstandig thuis wonen, maar daar hulp bij nodig hebben om mee te kunnen doen in de samenleving. Als de gemeente vindt dat je ondersteuning nodig hebt, krijg je meestal een maatwerkvoorziening: hulp die speciaal voor jou is afgestemd. Bij zo'n maatwerkvoorziening heb je twee opties:

• Zorg in natura: een aanbieder of leverancier waar de gemeente een contract mee heeft, levert de hulp. Die aanbieder regelt ook de administratie.
• Persoonsgebonden budget (PGB): je krijgt een budget en koopt de hulp zelf in. Dat geeft meer vrijheid, maar het is ook meer werk.

Het geld komt niet op je eigen rekening. Volgens Regelhulp, de website van het ministerie van VWS, betaalt de SVB je hulpverleners uit op basis van de zorgovereenkomsten die je met hen sluit. Dat heet het trekkingsrecht. Jij bepaalt welke hulp je inkoopt en bij wie.

Voor welke hulp kun je een PGB Wmo gebruiken?

Een PGB is mogelijk als de gemeente je individuele ondersteuning heeft toegekend. Regelhulp en het CAK noemen onder meer:

• Begeleiding in het dagelijks leven: iemand die je helpt met structuur, plannen, je administratie overzien of sociale contacten. Meer over deze vorm van hulp lees je in PGB begeleiding.
• Hulp bij het huishouden: schoonmaken en het huishouden op orde houden als je dat zelf niet meer kunt.
• Dagbesteding: een zinvolle invulling van de dag, bijvoorbeeld op een zorgboerderij of in een kleine groep.
• Logeeropvang of kortdurend verblijf: je logeert tijdelijk ergens anders, zodat je mantelzorger even op adem kan komen.
• Hulpmiddelen en woningaanpassingen: zoals een rolstoel, scootmobiel of traplift.
• Beschermd wonen: voor mensen met psychische problemen die (nog) niet zelfstandig kunnen wonen.

Wat er in jouw beschikking staat, bepaalt waar je het budget aan mag besteden. Gaat het om hulpmiddelen of een woningaanpassing, dan stelt de gemeente eisen aan de kwaliteit. Vraag na hoe de betaling in dat geval loopt, want die werkt soms anders dan bij hulp die je per uur inkoopt.

Wmo, Jeugdwet, Wlz of zorgverzekering?

Een PGB Wmo is niet de enige vorm van een PGB. Welke wet geldt, hangt af van je leeftijd en het soort zorg:

• Wmo (gemeente): ondersteuning voor volwassenen die thuis wonen, zoals begeleiding, huishoudelijke hulp en dagbesteding.
• Jeugdwet (gemeente): hulp voor kinderen en jongeren tot 18 jaar. Lees meer in PGB Jeugdwet.
• Wlz (zorgkantoor): voor mensen die blijvend 24 uur per dag zorg of toezicht in de buurt nodig hebben. Lees meer in Wlz PGB uitgelegd.
• Zorgverzekeringswet (zorgverzekeraar): onder meer voor verpleging en verzorging thuis.

Twijfel je welke wet bij jouw situatie past? Bespreek dat in het gesprek met de gemeente. De gemeente kijkt ook of je al zorg krijgt vanuit een andere wet.

Voorwaarden voor een PGB Wmo

Eerst moet de gemeente vaststellen dát je ondersteuning nodig hebt. Pas daarna gaat het over de vorm. Volgens Regelhulp gelden voor een PGB Wmo vervolgens deze voorwaarden:

1. Je kunt het budget beheren. Je kunt zelf hulp inkopen en je hulpverleners aansturen, of je hebt iemand gemachtigd om dat voor je te doen. De gemeente beoordeelt of jij of je vertegenwoordiger "pgb-vaardig" bent.
2. Je koopt doeltreffende en veilige hulp in. Met de ondersteuning moet je zelfstandig(er) kunnen leven, en de hulp moet goed en veilig zijn.
3. Je kunt uitleggen waarom je zelf wilt inkopen. Bijvoorbeeld omdat je een vaste hulp wilt die je kent, omdat je hulp op wisselende tijden nodig hebt, of omdat het gecontracteerde aanbod niet bij je past.

De gemeente kan in haar verordening nog extra voorwaarden stellen. Tegelijk geldt volgens Regelhulp: de gemeente kan niet zomaar een PGB weigeren. Voldoe je aan de voorwaarden, dan heb je recht op een PGB.

Algemene voorwaarden voor alle wetten zet je naast elkaar in PGB voorwaarden. Twijfel je of je het beheer zelf aankunt? Lees dan PGB budget beheren.

Zo vraag je een PGB Wmo aan

De route via de gemeente bestaat uit een paar vaste stappen. Een algemeen overzicht voor alle wetten vind je in het PGB aanvragen stappenplan. Voor de Wmo ziet het er meestal zo uit:

1. Doe een melding bij de gemeente. Dat kan bij het Wmo-loket of het sociaal wijkteam. Daarmee laat je weten dat je hulp nodig hebt.
2. Lever eventueel een persoonlijk plan in. Hierin schrijf je welke hulp je nodig hebt en waarom je die met een PGB wilt regelen. Het is niet verplicht, maar de gemeente moet het wel meenemen in het onderzoek. Volgens Regelhulp moet het plan binnen een week na je melding bij de gemeente zijn. Een voorbeeld van hoe je doelen uitschrijft, vind je in voorbeeld zorgplan PGB.
3. Het onderzoek en het keukentafelgesprek. De gemeente onderzoekt je situatie, meestal in een gesprek bij jou thuis. Volgens de Rijksoverheid moet dat onderzoek binnen 6 weken na je melding gebeuren. De gemeente kijkt eerst wat je zelf nog kunt en wat mensen om je heen kunnen doen. Je mag een mantelzorger of een onafhankelijke cliëntondersteuner meenemen. Die cliëntondersteuning is gratis.
4. Je ontvangt een verslag. Ben je het eens met wat erin staat, dan teken je voor akkoord. Ben je het niet eens, dan teken je volgens Per Saldo voor "gezien, maar niet akkoord" en schrijf je kort op waarom.
5. De beschikking. Nadat je het verslag hebt teruggestuurd, krijg je volgens Per Saldo binnen 2 weken een beschikking. Daarin staat of je de hulp krijgt, of dat als PGB is, de hoogte van het budget en een start- en einddatum.
6. Zorgovereenkomst en start. Met elke hulpverlener sluit je een zorgovereenkomst, die je bij de SVB indient. Pas daarna kan de SVB uitbetalen. Lees meer in PGB zorgovereenkomst.

Een tip uit de praktijk: noem in het gesprek al concreet wie je hulp wilt laten geven en hoe vaak. Dat laat zien dat je weet wat je wilt en maakt de beoordeling makkelijker.

Wie mag de hulp geven met een PGB Wmo?

Met een PGB kies je zelf wie je helpt. Grofweg zijn er twee groepen:

• Professionele hulpverleners: een zorgaanbieder of een zelfstandige (zzp) begeleider of huishoudelijke hulp. Vraag naar ervaring met jouw hulpvraag, beschikbaarheid in je regio en eventueel een VOG.
• Mensen uit je sociale netwerk: bijvoorbeeld een familielid, vriend of buurvrouw. Veel gemeenten staan dat toe, maar vaak met eigen regels en een ander tarief. Lees meer in informele zorg via PGB.

Kies je iemand uit je omgeving, maak dan duidelijke afspraken. Leg vast welke hulp het is, hoeveel uur, en wat er gebeurt als die persoon ziek of op vakantie is. Zo houd je de relatie goed.

Tarieven en budget: waar let je op?

De tarieven voor een PGB Wmo verschillen per gemeente. In de wet staat dat ze toereikend moeten zijn: het budget moet hoog genoeg zijn om de toegekende ondersteuning in te kopen. Kost de hulp die jij kiest meer dan zorg in natura, dan is dat volgens Regelhulp geen reden om een PGB te weigeren. Wel mag de gemeente je het bedrag geven dat zorg in natura zou kosten. Het verschil betaal je dan zelf.

Vraag de actuele tarieven van je gemeente op en ga niet uit van bedragen die je ergens online ziet. Algemene uitleg over tarieven lees je in PGB regels en tarieven. Leg in de zorgovereenkomst in elk geval vast:

• welke hulp je krijgt en met welk doel;
• hoeveel uur per week of maand, en op welke momenten;
• het tarief en hoe de uren worden gedeclareerd;
• wat er gebeurt bij ziekte, vakantie of afzeggen;
• hoe jullie de samenwerking evalueren of beëindigen.

Houd ook bij wat je uitgeeft. Hoe je dat netjes doet, lees je in PGB verantwoording en budgetplan.

De eigen bijdrage voor een PGB Wmo

Net als bij zorg in natura betaal je bij een PGB Wmo een eigen bijdrage. Die betaal je aan het CAK, niet uit je budget. Volgens het CAK en de Rijksoverheid is dat in 2026 voor bijna iedereen een vast bedrag van € 21,80 per maand, het zogeheten abonnementstarief. Je inkomen, vermogen of het aantal uren hulp maakt daarbij niet uit.

Een paar dingen om te weten:

• Je krijgt elke maand een factuur van het CAK.
• Je betaalt over de periode waarvoor de gemeente het PGB heeft toegekend, ook als je het budget in een maand niet gebruikt. Gebruik je het PGB helemaal niet meer, vraag de gemeente dan om het stop te zetten.
• Sommige gemeenten voeren minimabeleid. Heb je een laag inkomen, dan hoef je daar mogelijk geen eigen bijdrage te betalen.
• Voor kinderen onder de 18 mag de gemeente alleen een eigen bijdrage vragen voor woningaanpassingen.
• Het kabinet wil de eigen bijdrage vanaf 2027 meer laten afhangen van inkomen en vermogen. Houd de berichten van je gemeente en het CAK in de gaten.

Veelgestelde vragen over het PGB Wmo

Kan ik een PGB Wmo krijgen voor huishoudelijke hulp?

Ja, hulp bij het huishouden is een van de bekendste vormen van ondersteuning via de Wmo. Kent de gemeente je huishoudelijke hulp toe als maatwerkvoorziening, dan kun je daarvoor een PGB vragen en zelf een hulp kiezen. Let wel op de regels en het tarief van je gemeente.

Kan ik een familielid betalen uit mijn PGB Wmo?

Vaak wel, maar gemeenten stellen er eigen regels aan. Ze kijken bijvoorbeeld of het gaat om hulp die verder gaat dan wat je van een partner of huisgenoot mag verwachten. Vraag bij je gemeente na wat er mag en welk tarief voor hulp uit je netwerk geldt.

Wat als de gemeente het PGB weigert?

Je ontvangt dan een beschikking met de beslissing en de reden. Ben je het er niet mee eens, dan kun je volgens Per Saldo binnen zes weken bezwaar maken. Een onafhankelijke cliëntondersteuner kan je daar gratis bij helpen. Vaak helpt een betere onderbouwing of een vertegenwoordiger die het beheer op zich neemt.

Kan ik een PGB Wmo combineren met andere PGB's?

Ja. Je kunt bijvoorbeeld een PGB van de gemeente voor begeleiding hebben en een PGB van je zorgverzekeraar voor verpleging en verzorging. Let erop dat dezelfde hulp niet twee keer wordt betaald.

Een hulpverlener vinden voor je PGB Wmo

Een PGB via de Wmo werkt het best als de hulp echt bij je past: qua ervaring, regio, planning en persoonlijkheid. Met een PGB heb je die keuze zelf in handen.

Op MijnZorgDirect plaats je gratis een hulpvraag en kom je direct in contact met zorgverleners, zonder bureau ertussen. Maak een account als zorgvrager, bekijk beschikbare zorgverleners of start bij PGB begeleider gezocht. Lees ook eerst hoe het werkt.

Ben je zelf begeleider, huishoudelijke hulp of zorgprofessional en zoek je PGB-cliënten? Bekijk openstaande hulpvragen via vind hulp en PGB gezocht, maak een account als zorgprofessional en bekijk de prijzen.