
PGB terugbetalen: wanneer moet het en wat kun je doen?
Moet je je PGB terugbetalen? Lees wanneer zorgkantoor of gemeente terugvordert, hoe je bezwaar maakt, een betalingsregeling vraagt en schuld voorkomt.
Een brief van het zorgkantoor of de gemeente waarin staat dat je een deel van je persoonsgebonden budget (PGB) moet terugbetalen: dat schrikt. Zeker als het om een flink bedrag gaat en je dacht dat alles goed geregeld was. Toch komt een terugvordering vaker voor dan je denkt, en meestal is er een duidelijke reden voor.
In dit artikel lees je wanneer je een PGB moet terugbetalen, wie het geld terugvordert, wat er gebeurt met geld dat je overhoudt, wat je kunt doen als je het niet eens bent of niet in één keer kunt betalen, en hoe je een PGB-schuld voorkomt.
Let op: de informatie hieronder is gebaseerd op informatie van de SVB, de zorgkantoren, Rijksoverheid en uitspraken van de Centrale Raad van Beroep (stand november 2026). Regels kunnen per zorgkantoor of gemeente verschillen. Lees altijd je eigen besluit goed en neem bij twijfel contact op met je zorgkantoor, je gemeente of het Juridisch Loket.
Hoe werkt het geld van je PGB eigenlijk?
Bij een PGB uit de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wmo of de Jeugdwet krijg je het geld niet op je eigen rekening. Dat heet het trekkingsrecht: de Sociale Verzekeringsbank (SVB) beheert je budget en betaalt je zorgverleners namens jou. Hoe dat werkt, lees je in SVB en PGB uitgelegd.
Jij bent als budgethouder (of je vertegenwoordiger) wel verantwoordelijk voor hoe het budget wordt besteed. Je sluit de zorgovereenkomsten af, je dient de declaraties in en je houdt in de gaten of het budget genoeg is. Gaat daar iets mis, dan kan dat later leiden tot een terugvordering.
De budgetvaststelling: het moment van de afrekening
Bij een Wlz-PGB stuurt de SVB je elk kwartaal een budgetoverzicht. Na afloop van het kalenderjaar, of als je budget eerder stopt, geeft de SVB door aan het zorgkantoor wat er is uitbetaald. Het zorgkantoor stuurt je daarna een definitieve budgetvaststelling, een soort jaarafrekening.
In die vaststelling staat het PGB dat je hebt gekregen en het bedrag dat de SVB aan je zorgverleners heeft betaald. Klopt alles, dan wordt het budget vastgesteld op wat er is uitbetaald. Blijkt dat er geld is betaald voor zorg die niet onder de regels valt, of meer dan mocht, dan kan het zorgkantoor het PGB lager vaststellen en het verschil van je terugvorderen.
Wanneer moet je een PGB terugbetalen?
De zorgkantoren noemen een aantal situaties waarin je (een deel van) je PGB moet terugbetalen. VGZ Zorgkantoor geeft bijvoorbeeld deze voorbeelden:
- Je hebt je zorgverleners meer betaald dan het budget toelaat. Bijvoorbeeld omdat je meer uren hebt ingekocht dan je budget aankan.
- Je bent langer dan 13 weken in het buitenland geweest en hebt dat niet doorgegeven aan het zorgkantoor.
- Het PGB is niet besteed aan zorg waarvoor het bedoeld is. Welke zorg dat is, staat in je zorgovereenkomst en zorgbeschrijving, en in de vergoedingenlijst van het zorgkantoor.
- Een zorgverlener is doorbetaald terwijl je geen recht meer had op een PGB, bijvoorbeeld tijdens een ziekenhuisopname of na het stoppen van je PGB.
- Er is gefraudeerd.
Daarnaast zie je in uitspraken van de rechter vaak deze oorzaken terugkomen:
- Zorg die niet (helemaal) is geleverd. De zorgverlener werd wel betaald, maar de afgesproken zorg is er niet of maar deels geweest.
- Wijzigingen die niet zijn doorgegeven. Je zorgverlener levert andere zorg dan in de zorgovereenkomst staat, maar de overeenkomst is niet aangepast.
- Meer uren dan de regels toestaan. In een zaak bij de rechtbank Zeeland-West-Brabant vorderde het zorgkantoor geld terug omdat een familielid als zorgverlener structureel meer dan 40 uur per week declareerde, wat volgens de Regeling langdurige zorg niet mocht.
Wil je weten waar een goede zorgovereenkomst aan moet voldoen? Lees dan PGB zorgovereenkomst en contract.
Moet je geld terugbetalen dat je overhoudt?
Nee. Houd je aan het eind van het jaar budget over, dan hoef je dat niet terug te betalen. Het wordt simpelweg niet uitbetaald. Bij een Wlz-PGB vervalt het restant: het gaat niet mee naar het volgende jaar en je krijgt het ook niet op je rekening. Budget overhouden is dus geen schuld.
Wel krijg je bij een PGB van het zorgkantoor een verantwoordingsvrij bedrag. Dat is volgens de zorgkantoren:
- 1,5% van je totale PGB;
- met een minimum van € 250 en een maximum van € 1.250 per kalenderjaar;
- naar rato lager als je maar een deel van het jaar een PGB hebt.
Je hoeft niet te verantwoorden waaraan je dit bedrag uitgeeft. Denk aan telefoonkosten, postzegels of een presentje voor je zorgverlener. Maar let op: het verantwoordingsvrije bedrag is onderdeel van je totale budget. Je kunt het alleen laten uitbetalen als er dat jaar zorg uit je PGB is betaald en als er genoeg budget over is. Heb je aan het einde van het jaar een budgettekort, dan kun je het niet opnemen.
Daarom adviseren zorgkantoren om het verantwoordingsvrije bedrag pas aan het eind van het jaar op te vragen, als je zeker weet dat je uitkomt. Vraag je het te vroeg op en kom je later budget tekort, dan moet je dat tekort zelf oplossen. Je vraagt het bedrag aan in het PGB Portaal via 'Indienen declaratie' of met het formulier van de SVB.
Wat als je budget op is?
Een budgettekort is iets anders dan een terugvordering, maar kan wel tot een schuld leiden. De SVB betaalt alleen uit wat er in je budget zit. Is je budget op, dan worden je zorgverleners niet meer uit het PGB betaald. Je blijft wel verplicht om je zorgverleners te betalen volgens de zorgovereenkomst.
Volgens het PGB Portaal moet je bij een tekort dan zelf bijstorten. Pas als het bijgestorte geld is verwerkt, kan de SVB je zorgverlener betalen. Bijstorten kan niet bij een PGB uit de Zorgverzekeringswet (Zvw).
Heb je structureel te weinig budget omdat je zorgvraag is veranderd? Neem dan contact op met je zorgkantoor of gemeente. Soms is een herbeoordeling of extra budget mogelijk. Hoe je je budget goed bewaakt, lees je in PGB budget beheren.
Wie vordert het geld terug?
Dat hangt af van wat er mis is gegaan:
- Het zorgkantoor (Wlz) of de gemeente (Wmo en Jeugdwet) vordert terug bij jou als budgethouder als het geld niet volgens de PGB-regels, het budget of de zorgovereenkomst is besteed. Dat staat in de richtlijn over terugvorderen bij het trekkingsrecht, die door de VNG is gepubliceerd.
- De SVB vordert terug bij de zorgverlener als een betaling om administratieve redenen fout was, bijvoorbeeld als een declaratie per ongeluk dubbel is betaald.
Wmo-PGB: terugvorderen is beperkter
Bij een PGB van de gemeente vanuit de Wmo 2015 zijn de mogelijkheden om terug te vorderen beperkter. Volgens de wet (artikel 2.4.1 Wmo 2015) mag de gemeente een PGB terugvorderen als een besluit is ingetrokken of herzien omdat je opzettelijk onjuiste of onvolledige informatie hebt gegeven. Een vergissing of slordigheid is volgens juristen en rechtspraak meestal niet genoeg. Lees de verordening van je gemeente en je beschikking voor de precieze regels.
Wlz-PGB: ook zonder schuld kan het zorgkantoor terugvorderen
Bij een PGB uit de Wlz ligt dat anders. De Centrale Raad van Beroep heeft bepaald dat de budgethouder zelf verantwoordelijk blijft voor de verplichtingen die bij het PGB horen, ook als er een gewaarborgde hulp of vertegenwoordiger is. Ook als je zelf niets te verwijten valt, kan het zorgkantoor het PGB dus lager vaststellen en terugvorderen. Je goede trouw speelt vooral een rol bij het innen van de schuld, niet bij de vraag óf er wordt teruggevorderd.
Heb je je administratie uitbesteed aan een PGB-beheerder? Dan blijf jij als budgethouder dus eindverantwoordelijk. Kies daarom een betrouwbare partij. Meer daarover in Wat is PGB-beheer?.
Je hebt een terugvordering gekregen: wat nu?
Krijg je een besluit of rekening waarin staat dat je moet terugbetalen? Doe dan het volgende:
- Lees het besluit goed. Kijk om welk jaar of welke periode het gaat, welk bedrag wordt teruggevorderd en wat de reden is. In het besluit staat ook hoe je bezwaar maakt.
- Controleer de cijfers. Leg het besluit naast je budgetoverzichten, je zorgovereenkomsten en je declaraties. Klopt het aantal uren? Is er misschien iets dubbel geteld? Je overzichten vind je in het PGB Portaal onder 'Overzicht budget'.
- Vraag om uitleg. Begrijp je de reden niet? Bel of mail het zorgkantoor of de gemeente en vraag om een toelichting en de onderliggende stukken.
- Maak op tijd bezwaar als je het er niet mee eens bent. Volgens Rijksoverheid moet dat binnen 6 weken, schriftelijk, bij het zorgkantoor (Wlz) of de gemeente (Wmo en Jeugdwet). Bij een PGB van de zorgverzekeraar dien je eerst een klacht in bij je verzekeraar. Ben je het niet eens met de beslissing op je bezwaar, dan kun je in beroep gaan bij de rechter.
- Kun je niet in één keer betalen? Vraag een betalingsregeling of uitstel aan. Zorgkantoren bieden een betalingsregeling aan. Volgens de Centrale Raad van Beroep kun je op grond van de Algemene wet bestuursrecht ook om uitstel van betaling vragen. Bij het innen moet rekening worden gehouden met de beslagvrije voet: het deel van je inkomen dat je nodig hebt om van te leven.
- Betaal op tijd of maak afspraken. VGZ Zorgkantoor geeft aan dat bij niet betalen na een herinnering een incassobureau wordt ingeschakeld. Dan komen er incassokosten bij volgens de Wet incassokosten. Wacht dus niet af.
Voor gratis juridisch advies kun je terecht bij het Juridisch Loket. Ook belangenvereniging Per Saldo helpt budgethouders met vragen over hun PGB.
PGB en schulden: wat mag wel en niet?
Heb je andere schulden, bijvoorbeeld bij de Belastingdienst of een energieleverancier? Dan is het goed om te weten dat het PGB geen inkomen is. Het geld is bedoeld voor zorg en wordt via de SVB direct aan je zorgverleners betaald. Je mag het PGB dus niet gebruiken om andere rekeningen of schulden te betalen. Doe je dat toch, bijvoorbeeld door een zorgverlener te betalen voor zorg die niet is geleverd, dan is dat oneigenlijk gebruik en kan het zorgkantoor of de gemeente het geld terugvorderen.
Zit je in de schuldhulpverlening of schuldsanering? Vertel je schuldhulpverlener dan dat je een PGB hebt en of er een terugvordering loopt. Een terugvordering van het zorgkantoor of de gemeente is een schuld zoals andere schulden en hoort in je overzicht thuis.
Terugbetalen na overlijden van de budgethouder
Overlijdt de budgethouder, dan stopt de zorgovereenkomst volgens de SVB op de datum van overlijden, zonder opzegtermijn. De gewerkte uren tot en met die datum worden nog betaald. De vertegenwoordiger of een nabestaande moet de laatste declaraties zo snel mogelijk indienen: ze moeten binnen 6 weken na het overlijden zijn afgehandeld.
Zijn er na de overlijdensdatum nog betalingen gedaan, bijvoorbeeld een vast maandloon dat automatisch doorliep, dan kan dat bedrag worden teruggevorderd. Een zorgverlener heeft soms wel recht op een eenmalige uitkering, omdat het inkomen plotseling wegvalt. Dat regelt de SVB volgens haar eigen voorwaarden.
Zo voorkom je dat je je PGB moet terugbetalen
De meeste terugvorderingen zijn te voorkomen met een goede administratie. Let op deze punten:
- Bewaak je budget. Kijk regelmatig in het PGB Portaal hoeveel er is uitbetaald en hoeveel er nog over is. Reken vooruit tot het einde van het jaar.
- Declareer alleen geleverde zorg. Declareer achteraf, per maand, en alleen de uren die echt zijn gewerkt. Een stappenplan vind je in PGB declareren bij de SVB.
- Houd je zorgovereenkomst actueel. Verandert de zorg, het aantal uren of het tarief? Pas dan eerst de zorgovereenkomst aan.
- Geef wijzigingen direct door. Denk aan een opname in het ziekenhuis of een instelling, een lange vakantie in het buitenland, een verhuizing of het stoppen van een zorgverlener.
- Vraag het verantwoordingsvrije bedrag pas aan het eind van het jaar op.
- Bewaar je bewijsstukken. Bewaar urenbriefjes, facturen en zorgovereenkomsten, zodat je bij een controle kunt laten zien welke zorg is geleverd. Hoe je dat bijhoudt, lees je in PGB verantwoording en budgetplan.
- Werk met een zorgverlener die netjes administreert. Een zorgverlener die uren duidelijk bijhoudt en eerlijk declareert, scheelt je veel zorgen.
Vind je het bijhouden van alles lastig? Je kunt de administratie laten doen door een vertegenwoordiger of PGB-beheerder. Lees wat dat inhoudt in PGB administratie uitbesteden.
Veelgestelde vragen over PGB terugbetalen
Moet ik mijn PGB terugbetalen als ik geld overhoud?
Nee. Wat je aan het eind van het jaar overhoudt, wordt niet uitbetaald en vervalt bij een Wlz-PGB. Je hoeft het niet terug te betalen. Alleen geld dat ten onrechte is uitbetaald, kan worden teruggevorderd.
Moet ik het verantwoordingsvrije bedrag terugbetalen?
Nee, je hoeft niet te verantwoorden waar je het aan uitgeeft. Maar het is wel onderdeel van je budget. Kom je na het opnemen budget tekort, dan moet je dat tekort zelf aanvullen. Vraag het daarom pas op als je zeker weet dat je uitkomt.
Hoe lang heb ik om bezwaar te maken tegen een terugvordering?
Volgens Rijksoverheid maak je binnen 6 weken schriftelijk bezwaar bij het zorgkantoor of de gemeente die het besluit heeft genomen. In het besluit staat hoe dat moet.
Kan ik een PGB-schuld in termijnen betalen?
Ja, vraag het zorgkantoor of de gemeente om een betalingsregeling. Je kunt ook om uitstel van betaling vragen. Bij het innen moet rekening worden gehouden met de beslagvrije voet.
Ik wist niet dat het fout ging. Moet ik dan toch terugbetalen?
Bij een Wlz-PGB vaak wel, want de budgethouder blijft verantwoordelijk, ook bij een vertegenwoordiger. Je goede trouw kan wel een rol spelen bij het innen. Bij een Wmo-PGB mag de gemeente volgens de wet alleen terugvorderen als er opzettelijk onjuiste of onvolledige informatie is gegeven. Vraag bij twijfel advies bij het Juridisch Loket.
Moet mijn zorgverlener geld terugbetalen?
Soms. Als de SVB per ongeluk te veel of dubbel heeft betaald, vordert de SVB dat terug bij de zorgverlener. Gaat het om zorg die niet volgens de regels is ingekocht, dan is meestal de budgethouder aan de beurt.
Een betrouwbare zorgverlener voorkomt veel problemen
Een goede administratie begint bij een zorgverlener die afspraken nakomt en zijn uren netjes bijhoudt. Zoek je zo iemand? Plaats gratis je hulpvraag via een account als zorgvrager of bekijk zorgverleners bij jou in de buurt. Ben je zelf zorgverlener en zoek je PGB-cliënten? Maak dan een account als zorgprofessional aan en bekijk wie er nu hulp zoekt via PGB gezocht.
Voor PGB-houders
Op zoek naar zorg of begeleiding?
Plaats gratis je hulpvraag en kom in contact met ZZP-zorgverleners. Geen tussenpersonen.
Kennisbank
Gerelateerde artikelen

PGB·
PGB declareren bij de SVB: zo dien je uren correct in
Hoe werkt PGB declareren bij de SVB? Lees hoe je uren declareert in het PGB Portaal of Mijn PGB, welke termijnen gelden, wanneer de SVB betaalt en hoe je afkeuring voorkomt.

PGB·
PGB zorgverlener worden: eisen, stappen en tarieven
Wil je PGB zorgverlener of PGB begeleider worden? Lees welke eisen per wet gelden (Wlz, Wmo, Jeugdwet), wat je regelt als zzp'er of familielid en wat je mag rekenen.

PGB·
Huishoudelijke hulp met een PGB: aanvragen, tarieven en regels
Huishoudelijke hulp via je PGB? Lees wanneer je via de Wmo of de Wlz recht hebt, wat gemeenten per uur vergoeden, wat de eigen bijdrage is en hoe je zelf een hulp kiest.